Geç Kalkolitik Dönem’de Liman Tepe
Vasıf Şahoğlu1
, Ümit Gündoğan2
1Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Anabilim Dalı, Ankara/TÜRKİYE, Ankara Üniversitesi Deniz Arkeolojisi Uygulama ve Araştırma Merkezi–ANKÜSAM, İzmir/TÜRKİYE https://ror.org/01wntqw50
2Batman Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Sanat Tarihi Bölümü, Batman/TÜRKİYE https://ror.org/051tsqh55
Anahtar Kelimeler: Kalkolitik, Geç Kalkolitik, Batı Anadolu, Izgara planlı yapılar, Liman Tepe.
Özet
Geç Kalkolitik Dönem (MÖ 3500-3000), Anadolu’da en önemli kültürel gelişmelerin izlendiği Erken Tunç Çağı’nın hazırlayıcısı olan çok önemli bir dönem olarak tanımlanmaktadır. Metalin yaygın ve kapsamlı bir şekilde üretilerek kullanılması yine bu zaman dilimine denk gelmektedir. Batı Anadolu’da Orta Kalkolitik Dönem’den günümüze kadar kesintisiz stratigrafinin izlenebildiği nadir merkezlerden olan Liman Tepe’nin Kalkolitik Dönem buluntuları bölgenin kronolojisinin oluşturulmasında oldukça önemli rol oynamaktadır. Büyük bir yangın sonrasında yıkılmış ve içerisinde çok sayıda organik malzemenin de yanarak korunmasına yol açmış bir yapı ve bu evin yanında kısmen açığa çıkarılan, biri kerpiç duvarlı iki adet ızgara planlı yapı, Geç Kalkolitik Dönem’de farklı yapı tiplerinin kullanılmış olduğunu ortaya koymaktadır. Liman Tepe’de Geç Kalkolitik Dönem tabakasında ele geçen siyah perdahlı boya bezemeli ve bezemesiz seramik örnekleri, cheese pot tipi kaplar, Melos kökenli obsidiyen aletleri ve çeşitli figürinler, Liman Tepe’nin deniz aşırı ilişkilerini ortaya koymakta ve Batı Anadolu ile Doğu Ege Adalarını içine alan kültürel yapının içerisinde de önemli bir konumda olduğunu göstermektedir. Yerleşimde ölü gömme geleneklerine ait verilere rastlanmamıştır. Bölgenin en geniş kapsamlı araştırılan Geç Kalkolitik merkezi olan Bakla Tepe ile benzer bir kültürel gelişim süreci gösteren Liman Tepe, stratejik konumu ile bağlantılı olarak daha yoğun deniz aşırı bağlantılar sergilemektedir. Bu makale ile Liman Tepe’de Geç Kalkolitik Dönem’e tarihlenen mimari kalıntılar ve diğer arkeolojik malzemelerin genel bir değerlendirmesi sunulmaktadır.
Atıf/Citation: Şahoğlu, Vasıf – Gündoğan, Ümit, “Geç Kalkolitik Dönem’de Liman Tepe”, Höyük 18, 2026, 37-54.
