ISSN: 1309-8780
e-ISSN: 2822-3985

Hakan Gerçek

Osmaniye Korkut Ata University, Faculty of Humanities and Social Sciences, Department of Archaeology, Osmaniye/TÜRKİYE https://ror.org/03h8sa373

Anahtar Kelimeler: Kandil, Gümüş, Patara, Prytaneion, Roma İmparatorluk Dönemi

Özet

Patara’da, Bouleuterion ile Tiyatro arasında yer alan Prytaneion’da 2012 yılı kazılarında bulunan gümüş kandil, bu makalenin konusunu oluşturmaktadır. Çoğunlukla pişmiş topraktan üretilen kandillerin Antik Dönem’de hem uzun süreli kullanımları hem de farklı amaçlar için üretilmeleri bu eserlerin arkeolojik kazı çalışmalarında sıklıkla karşılaşılan eserler arasında yer almasına neden olmuştur. Kandillerin yapımında pişmiş toprağın dışında taş, cam ve farklı metaller de kullanılmıştır. Bununla birlikte metal kandillerin nadirliği, tipolojilerinin belirlenmesinde ve tarihlendirilmelerinde büyük zorluklara neden olmuştur. Ayrıca metal kandiller ve yeniden kullanımları üzerine yapılan çalışmaların eksikliği de söz konusu bu kronolojik değerlendirmeleri zorlaştırmaktadır. Araştırmacılar genellikle pişmiş toprak örneklerin tipolojik ve kronolojik değerlendirmelerinden faydalanarak bu zorluğun üstesinden gelmeye çalışmışlardır. Bu çalışmada ele alınan gümüş kandil gibi örneklerin az bulunmasının başlıca nedeni eserin madeni değeridir. Buna ek olarak eski, kullanılmayan ya da bir şekilde kırılmış ve şekli bozulmuş örnekler genellikle yeni kandiller ya da başka metal örnekler yapmak için ergitilmiştir. Yalnızca aydınlatma aracı olarak kullanılmasına ek olarak mezarlarda, kutsal alanlarda kült, ritüel ya da adak nesnesi olarak sıklıkla tercih edilmesi bulundukları alanların çeşitliliğini göstermektedir. Ayrıca hem madeni değeri hem de yaymış olduğu ışığın taşıdığı kutsal anlam kamu yapılarında kullanılmalarına da olanak sağlamıştır. Patara’daki buluntu yerinin ise halkın yaşadığı özel bir yapı değil, devlet görevlileri ve misafirler için ayrılmış bir kamu yapısı olması önemlidir. Aynı zamanda bu yapının Hestia inancı ile bağlantılı kutsallığı, değerli bir madenden yapılmış bu kandilin kullanım için tercih edilmesinde etkili olmuştur. Patara örneği az sayıdaki benzer örneklerden yola çıkarak yapılan analojik değerlendirmelere ek olarak kontekstteki diğer buluntular sayesinde MS 1. yüzyıla tarihlendirilmiştir.