ISSN: 1309-8780
e-ISSN: 2822-3985

Öznur Semiz

Anadolu Üniversitesi, Klasik Arkeoloji Bölümü, Eskişehir/TÜRKİYE https://ror.org/05nz37n09

Anahtar Kelimeler: Zeugma, Danae Evi, Dionysos Evi, Roma Geç İmparatorluk cam üretimi, Kesik ağızlı kaplar, Konik cam bardaklar ve kandiller.

Özet

Roma’nın önemli bir geçiş noktası olan Euphrates (Fırat) Nehri’nin batı yakasında Seleukia (Zeugma), doğu yakasında ise Apameia yer almaktadır. Her iki kent de III. Aleksandros’un (Büyük İskender) generallerinden Seleukos Nikator tarafından kurulmuştur. Helenistik ve Roma Dönemlerinde önemli bir ticaret merkezi hâline gelen kent, Roma Dönemi’nde hem ticari hem de askerî öneme sahip bir lejyon kentine dönüştürülmüştür. MS 2-3. yüzyıllarda en parlak dönemini yaşamış olan Zeugma, MS 252/253 yılında Sasaniler tarafından yakılıp yıkılmış ve tahrip edilmiştir. Sasani tahribatından sonra eski görkemini yitirmiş olsa da kentte yaşam devam etmiştir. A, B, Danae ve Dionysos Evleri’nde 2005-2011 yıllarında yapılan kazı çalışmaları sonucunda ele geçen cam buluntular; Roma Erken, Orta ve Geç İmparatorluk Dönemi olarak üç ayrı döneme ayrılmıştır. Cam buluntu grubunun en çok veri sunan dönemi Geç Roma İmparatorluk Dönemi’dir. Çalışmaya konu olan bu bölgeden, Geç Roma İmparatorluk Dönemi’ne tarihlendirilen tabakalardan cam üretimi ile ilişkili ham cam parçaları, içinde cam kalıntısı bulunan pota parçası ve fırın parçaları ele geçmiştir. Bu veriler sayesinde kentte üretim yapan bir atölyenin varlığı kesinleşmiştir. Bu atölyeye ait fırının in situ olarak ele geçmemesi ve parçalarının da eksik olması sebebiyle kendi döneminde işlevini yitirmiş ve dağılmış olduğunu düşündürmüştür. Kentin yerel üretimini yapan atölyenin, renk ve buluntu yoğunluğu göz önüne alındığında kesik ağızlı kaplar ile pencere camlarını yoğun olarak üretmiş olduğu söylenebilir. Bu döneme tarihlendirilen kapların büyük bir çoğunluğu yeşilimsi camdan yapılmıştır. Bu kaplar, form ve özellikleri açısından Suriye-Filistin Bölgesi cam kaplarıyla benzerlik göstermektedir. Stratigrafik veriler ve ele geçen nümismatik buluntular, Zeugma’da üretildiği değerlendirilen bu cam eserlerin MS 4. yüzyıla tarihlendirilmesini mümkün kılmıştır.

Atıf/Citation: Semiz, Öznur, “MS 4. Yüzyılda Zeugma’da Cam Üretimi”, Höyük 18, 2026, 175-192.