Bakü Tarih Müzesi'nde Bulunan Tasvirli İki Mezar Taşı
Yüksel SAYAN
Ege Üniversitesi, Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü, Türk Sanatı Anabilim Dalı, İzmir/TÜRKİYE
Anahtar Kelimeler: Azerbaycan, Bakü Tarih Müzesi, Eski Mezar Taşları.
Özet
Azerbaycan'da Bakü Tarih Müzesi'nde tasvirleriyle dikkati çeken iki mezar taşı mevcuttur. Bunlardan dikdörtgen prizmal formlu olanı Mingeçevir'den; koç heykeli şeklindeki diğeri Karabağ bölgesinden müzeye getirilmiş olup, birincisi 67; ikincisi 64 numarayla teşhir edilmektedir. Her ikisinin de üzerinde yazı bulunmasına rağmen, ölenin isimleri kaydedilmediğinden mezar taşlarının kime ait oldukları bilinmemektedir. Bunlardan birincisi h.684 (m.1285-86) tarihli olup, yan yüzlerinde süslemeli bordürlerle kartuşlar içerisine alınmış yazı ve figürlü tasvirler yer almaktadır. Koç heykeli şeklindeki diğer mezar taşının kesin tarihi bilinmemekte; ancak üslup özelliklerinden 14-16. yüzyıllara ait olduğu tahmin edilmektedir. Koç heykelinin karnının iki yan kısımlarında da av sahneli tasvirler görülmektedir. Bu yazımızda; Azerbaycan mezar taşlarından iki farklı formda, tasvirleriyle ilgi çeken bu eserler üzerinde durulmakta; bunların tanıtımları yanında, Türk sanatında ve kültüründeki yerlerine vurgu yapılmaktadır.