Avrasyalı Atlı-Savaşçı Kadınlar Amazonlar'ın Gerçekliği Üzerine Yeni Gözlemler

Özet

Avrasyalı Kadın-Savaşçılar olarak tanımlanan Amazonlar, Yunan kültür, sanat ve mitolojisinde oldukça önemli ölçüde yer bulan figürler olarak karşımıza çıkmaktadır. İlk kez Homeros Destanlarında bahsedilen Amazonların zamanla Yunan vazoları, duvar resimlerinde ve heykellerde sıklıkla betimlenmeye başlanması genellikle kadın savaşçı imgesinin simgesel anlamda Yunan kültürüne yerleştiği şeklinde yorumlanmaktadır. Ancak Amazonların ya da daha açık bir deyişle Avrasyalı Atlı-Göçebe kültürlerin Eski Dünya'da ve özellikle Anadolu'da ne kadar daha önce var oldukları sorunu hala tartışmalıdır. Homeros metinlerinde Priamos'un bahsettiği kadın savaşçıların en azından Geç Tunç Döneminde Anadolu'da var olduğu ve belki de Myken kültürü ile de temasta bulunduğu hala tartışılan bir konudur. Arkeolojik ve kültürel veriler Amazonların Homeros Döneminde Yunan kültürünü etkilemeye başladığını kanıtlamaktadır. Bu durum aynı zamanda Batı Anadolu'daki Kyme, Smyrna Ephesos gibi Yunan kentleri ve Sinope gibi Karadeniz kıyısındaki bazı kentlerin kuruluş mitoslarında Amazonların etkin olmasını da açıklamaktadır. Bu dönemden itibaren Yunanlı tarihçileri Amazonların yaşadıkları bölge ve yaşam biçimleri hakkında önemli ipuçları vermeye başladıkları görülür. Arkeolojik kazılar ışığında Azak Denizinden Ural Dağlarına kadar uzanan bölgede savaşçı-kadınlara ait olduğu anlaşılan zengin mezarlar, Amazonların Avrasyalı Göçebe Kültürüne ait olduklarını, Kimmer ve daha çok İskit kültürünün bir parçası olarak gerçekliklerini kanıtlamaktadır. Amazonların yaşadığı coğrafyaya ilişkin antik yazarlara göre; Kafkasya'dan günümüzde Ukrayna sınırlarındaki Azak Denizi kıyılarına kadar uzanan bölgede ve Karadeniz'de günümüzde Samsun (Amisos) sınırları içindeki Thermodon nehri (Terme Nehri) kıyılarında yaşadıkları anlaşılmaktadır. Karadeniz Bölgesinde henüz Amazonların varlığını kanıtlamasa da burada Avrasyalı Göçebe Kültüre ait toplulukların varlığını ortaya koymaktadır. Ayrıca Amazonların Anadolu halkları ve Yunanlılarla kurdukları ilişkiler sonucunda Kubaba/Kybele, Demeter ve Artemis tapımını benimsedikleri görülür.